Reisverslag Indonesië

ReishuisReisverslagen

Dag 1 en dag 2
Nadat iedereen opgehaald was bij de opstapplaatsen reden we in korte tijd naar Dusseldorf airport voor onze vlucht met Qatar airways naar Jakarta. De verzorging aan boord was perfect. Niet voor niets is het de beste airline van 2024. Na een tussen landing in Doha vlogen we verder naar Jakarta. Onderweg werd een van de gasten die jarig was door het personeel van de airline in het zonnetje gezet en toegezongen door het personeel aan boord. Bij aankomst eerst de visums gekocht en daarna door de hypermoderne controle met zelfscan. Nadat we met de shuttlebussen van het 101 airport hotel waren opgehaald was het tijd om te relaxen. Het dakterras op de 11e verdieping bleek de ideale plek voor het diner in dit nagenoeg gloednieuwe hotel.

Dag 3
Met een vroege wake-up call en een ontbijtpakket voor onderweg reden we in korte tijd naar de vertrekhal in terminal 2 voor de binnenlandse vlucht naar Medan op Sumatra. Een vlotte check in volgde waarna we op ons gemak het ontbijt konden nuttigen en rond konden kijken. Mooi op tijd vertrokken we met het moderne Lion air toestel richting Kuala Namu waar onze vaste Nederlands sprekende gids op ons stond te wachten bij de uitgang. Hierna volgde de rit naar Bukit Lawang in het regenwoud van het Gunung Leuser Nationaal park waar we de volgende dag een kijkje zouden gaan nemen. In Binjai stond de eerste echte Indonesische maaltijd op ons te wachten. Nadat iedereen zijn tevredenheid had uitgesproken over het lekkere eten en er zelfs door sommigen de vingers bijna bij opgegeten werden, reden we verder door de binnenlanden van Noord-Sumatra. Iedereen keek zijn ogen uit hoe de mensen hier leven en wonen en hoe het er aan toe gaat in het verkeer. ‘We passeerden ontzettend veel palmolie bomen en vrachtauto’s vol geladen met tossen palmolie pitten. 70% van de producten die wij in onze supermarkten kopen hebben palmolie als ingredient! OOk heel veel vrachtauto’s vol met stenen uit de rivier zorgden er voor dat we een complete massage kregen terwijl we over de kapot gereden stukken asfalt reden. Na nog een korte toiletstop en tijd voor een lekker ijsje bij een lokale supermarkt kwamen we even na 17.00 uur aan in het apendorp. Terwijl we ontvangen werden met een welkomstdrankjes waren de kofferdragers bezig via een wiebelbrug over de rivier met de koffers op hun hoofd deze naar de overkant te brengen. Het avondeten werd buitenhuis geserveerd bij het Opa en Oma restaurant; deze zeer gastvrije mensen bieden hun gasten een heerlijke avond. Letterlijk ben figuurlijk. Iedereen kreeg een bloemetje in zijn haar bij n waarna de soep geserveerd werd. Na een uitgebreide uitlag van de gastheer konen we aan het Indonesisch buffet beginnen. Alles heerlijk verse bereid jammie jammie. Omdat we al vroeg aan de dag begonnen waren reden we even na 21.00 weer terug naar onze lodge aan de rand van het regenwoud.

Dag 4
De dagen beginnen hier eerder dan in Nederland. Om 6.15 uur werd iedereen gewekt voor het ontbijt met de keuze uit 4 verschillende opties. Tegen 7.30 uur vertrokken we met 2 groepen het regenwoud in. Met een klim van ruim 300 trappen kwamen we aan in een bosrijke omgeving met in eerste instantie veel Rubberbomen. Een van de werkers liet zien hoe latex afgetapt wordt. Daarna liepen we het nationale park binnen op zoek naar de Orang Utans die hier in dit gebied via een rehabilitatie programma terecht gekomen zijn. Aanvankelijk zagen wa alleen wat kleinere apensoorten die hier ook hun verblijf hebben. Uiteindelijk kreeg onze ranger bericht dat er een moeder met kind gespot was. Wat hadden we een geluk want nog nooit had Paul die hier al vele jaren komt met zijn gasten ze zo dichtbij gezien. De moeder zat met haar dochtertjes gewoon op een boomstam op de grond. Normaal zitten ze alleen in de bomen. Het gevolg waren vele mooie foto’s die er geschoten konden worden. Behalve zeer oude teakhouten van wel 60 meter hoog zagen we ook mooie vlinders en zelfs een Kameleon die tegen een stam omhoog kroop. Eind goed al goed dus. Na een verfrissende douche konden we om 11.30 aanschuiven voor een wederom overheerlijke lunch. De koffers waren inmiddels alweer in de bus geladen dus konden we op pad naar onze volgende bestemming Brastagi op 1400 meter hoogte in de bergen. Onderweg werd nog een ge fotostrip gemaakt op een plek waar veel trossen palmolie noten klaar lagen om opgehaald te worden. Er werden weer veel foto’s gemaakt en snoepjes uitgedeeld aan de kinderen klein en “groot”. Iedereen verbaasde zicht weer over het rijgedrag van de Sumatraanse bevolking terwijl we via het drukke Medan de bergen inreden. Ook alle vormen van transport die we zagen waren bijzonder boeiend om te zien. Net voor de duisternis inviel kwamen we aan bij het fraaie Grand Mutiara hotel met zijn grote kamers en prachtige tuin. Vanavond weer lokaal eten op loopafstand van het hotel. Ook hier weer een verrassend menu met naast vlees ook weer verse vis op tafel. Vannacht slapen we in een heerlijk frisse omgeving nadat we een zwoele nacht in de jungle hebben beleefd die we niet gauw zullen vergeten.

Dag 5
Vandaag een normale start van de dag met een uitgebreid ontbijt in buffervermogen in het hotel. Even na 8.30 uur reden we richting centrum van de stad om de lokale groenten, bloemen en fruitmarkt te bezoeken. Ook hier weer talloze kramen die nagenoeg hetzelfde aanbod hadden. Ook de directe omgeving van de markt bood weer het nodige kijkvenster. Het was vandaag padvindersdag dus de kinderen waren in lichtbruin en donkerbruin kostuumpje gekleed. Vanwege grote wegwerkzaamheden kwam het verkeer in eerste instantie niet echt op gang. Geduld geduld ofwel plan plan zeggen ze hier. We passeerden talloze katholieke kerken en ook het gebouw van pastoor van Duynhoven werd gepasseerd. Echt elk stukje grond wordt hier gebruikt om wat te verbouwen met een klimaat dat samen met de vruchtbare vulkaangrond perfect is om van alles en nog wat het hele jaar door te verbouwen. Talloze kraampjes met dezelfde producten langs elkaar. Omdat niemand iets gekocht had op de markt werd er langs de weg gestopt om een paar kilo heerlijke Jaruk ofwel mandarijnen te kopen. Aan de boom gerijpt dus lekker zoet. Even verderop sloegen we linksaf om een typisch Batak dorp te bezoeken met daken bedekt met vezelplant dat geen water doorlaat. We mochten binnen kijken om te zien hoe soms wel 8 gezinnen in 1 open ruimte samen wonen!Ook de zgn. Barstool kwam ter sprake. Een andere gewoonte is het eten van B1 ofwel hond. Langs de weg kon je zien waar dit aangeboden werd. Even later werd er gestop bij een enorme meer dan 100 meter hoge waterval met een eerste uitzicht op het Tobameer met zijn 100 kilometer lange eiland in het midden. Een laatste stop op weg hiernaar was bij een complex waar de voormalige Batak koningen met gevolg geleefd hebben tot 1947. Hier geen koningin op de erwt maar koninginnen die ook mee moesten werken in de huishouding. Het zat niet echt mee wat het verkeer betreft want er was regelmatig oponthoud vanwege kilometers lange wegwerkzaamheden om de route te verbreden. Na een stop bij een mooi uitzichtpunt op het Tobameer reden we door naar Parapat. Hier werd in no time de lunch geserveerd. De hotelkosten lag al op ons te wachten in de haven. Met onze koffers aan boord voeren we in 45 minuten naar Tuk tuk. Na een traditioneel welkomstdrankjes werden de koffers voor ons naar de kamers gebracht. Vanavond diner in het restaurant van het hotel zelf.

Dag 6
Na een rustige nacht kon iedereen in de ochtend genieten van een heerlijk zonnetje aan de rand van het Tobameer want alle kamers hadden uitzicht op deze enorme waterplas. Om 9.00 uur vertrokken we met de hotelkosten richting Simanindo. Op het zonnedak was het heerlijk vertoeven. Zo warm dat sommigen de schaduw opzochten. Daar aangekomen volgde een korte wandeling waarbij sommigen voor de eerste keer een cacaoboom zagen die ook nog eens vol hing met vruchten. Ook zagen we een nog geheel bewoond Batadorp waar zelfs een stenen huis in de traditionele vorm gebouwd was. Vervolgens liepen we naar een museum waar traditionele Batka huizen omringd door een lemen wal met bamboe ter bescherming tegen ongenode gasten. Een van Dekhuijzen werd nog steeds bewoond. Een ander huis was ingericht als een museum. Daarna liepen we naar het zgn, glazen huis. Zelfs Juliana en Bernard waren hier op bezoek geweest. De vrouw des huizes ontving ons met open armen en vertelde over de geschiedenis van dit huis. Haar overleden man was de zoon van de stichter van het dorp wat we zojuist bezocht hadden. Als een complete verrassing speelde ze voor ons een prachtig stuk op de piano daarbij gezongen met haar eveneens prachtige stem. Terug naar de boor voor een tocht naar Amharic’s waar we het verhaal van de stenen tafel uitgelegd kregen door Jongres onze gids. Hier woonden tot het jaar 1900 de koppensnellers. De manier waarop de executie plaatsvonden werd voorgedaan samen met een van de figuranten uit ons gezelschap! Op elke plaats die we bezochten trouwens ontzettend veel kraampjes die allemaal hetzelfde aanbod hadden. Terug naar ons hotel voor een warme lunch. Hierna voeren we richting Tomsk waar we de oude tombes van de Sidabutar koningen met een Ulo’s op onze schouders een uitleg kregen over de geschiedenis hiervan. Sommigen van ons hadden een massage geboekt in het hotel, De meesten wandelden echter terug met Jongres en Paul om ook het echte binnenland te zien. Talloze foto’s werden gemaakt van het leven op het platteland. Niemand had deze tocht willen missen terwijl het eigen een vrije middag zou zijn geweest. Het diner was in een lokaal restaurant bij Samuel en zijn vrouw Elsje. Vanwege een regionale stroomstoring die hier niet ongebruikelijk is werd er bij kaarsen en mobiele telefoonlijsten gegeten. Na dit knipperende dinner volgde een optreden door Samuel en zijn vrouw waarbij de gasten ook diverse malen betrokken werden en vaak uit volle borst meezongen. Een mooi afscheid van dit mooie eiland met zijn overvriendelijke bevolking met verhalen die ons wel aan het denken hebben gezet. Morgenvroeg helaas alweer naar het vasteland terug.

Dag 7
Na een prachtige zomerse dag gisteren begon het vandaag met een tropische regenbui. Nadat de koffers aan boord gezet waren en “ iedereen” zijn sleutel had ingeleverd begonnen we aan de vaartocht richting Parapat. Het regende nog steeds bij aankomst op het vasteland maar de koffers waren snel in de bus. Naar mate we verder van het Tobameer verwijderd raakten hield het ook op met regenen. De eerste stop vandaag was op een plek waar 5 voormalige werkklimaat konden genieten in de natuur. Omdat ze aan mensen gewend zijn kon iedereen die het wilde een stengel suikerriet voeren aan deze mooie dieren. Uiteindelijk durfde ook bijna iedereen wel een groepsfoto te laten maken dichtbij een van de olifanten. Niet veel verder onderweg naar Medan stopten we bij een enorme orchideeën kwekerij waar wel vrij rond konden lopen om de enorme collectie te bewonderen. Behalve dat was er een onlangs geopend restaurant waar ze heerlijke koffie maakten. Het tempo van de Baristas zat er nog niet echt in maar de kwaliteit maakte alles goed. We vervolgden onze rit richting Sinatra met onderweg veel rijstvelden, rubberbomen en palmolie bomen. Ook de palmwijn werd volop aangeboden langs de doorgaande weg. In Sinatra aangekomen maakten we een wandeling door de overdekte markt die meer op een doolhof leek. Allerhande waren en diensten werden er aangeboden 7 dagen per week. En weer overal vriendelijke mensen die deze blanke mensen niet elke dag voorbij zagen komen. dus er moesten veel foto’s gemaakt worden van ons! Zonder iets gekocht te hebben stopten we bij een grote broodjeszaak waar iedereen zijn eigen lunch kon samenstellen om mee te nemen naar een plek buiten de stad om deze daar te nuttigen. Op onze komst was al gerekend want de tafeltjes en stoelen waren al klaargezet. Ook de meegebrachte verse spekkie mocht iedereen wel bekomen. Het laatste gedeelte van onze rit naar Medan voerde ons langs duizenden hectares palmolie bomen. De nog vrij nieuwe tolweg maakte de rit naar de hoofdstad een stuk sneller zodat we bij aankomst in het Mercure hotel in het centrum nog tijd hadden voor een duik in het hotelzwembad. Vanavond een laatste diner op een plek waar geen bier en frisdrank geserveerd wordt. Je kunt echt merken dat je in een heus Moslim gebied bent.

Dag 8
Vandaag wellicht wel de vroegste wake up call van de hele reis. Omdat we onze reis verder gaan voortzetten op Java vlogen we deze ochtend al om 6.30 uur richting Jakarta. Na aankomst daar hoefden we niet lang op onze koffers te wachten en stonden we in korte tijd al buiten waar onze gids voor de rest van deze zeer afwisselende reis; Agung al op ons stond te wachten. De bus die van de al jaren zeer goede vriend van Paul werd voorgereden bleek de meest luxe van het hele wagenpark. Heerlijke relax stoelen met ruime comfortabele zetels! Wat een verrassing. Een minder leuke verrassing was dat het wegennet in en rondom Jakarta overvol is. Met gevolg dat de rit naar Bandung langer duurde dan gebruikelijk. Tegen 14.00 uur kwamen we aan bij ons lunchrestaurant wat al meteen een voltreffer was. De Javaanse keuken is toch weer net anders dan de Sumatraanse. Met gevulde buikjes reden we richting Pak Udo waar een kleurrijke voorstelling met o.a. Anklung instrumenten en veel dansende kinderen iedereen zeer aangenaam verraste. Ook een mini workshop spelen op een Anklung hoorde bij de show. Al dansend werd er afscheid genomen van het publiek. Een must see als je Bandung bezoekt. Midden in de avondspits met duizenden brommers en scooters onderweg baande onze luxe bus zonder een enkel schrammetje zich door het drukke verkeer van deze 2,7 miljoen inwoners tellende stad. Een waar schouwspel. Aangekomen bij ons koloniale hotel kon iedereen zich eerst opfrissen om in de avond te voet naar Bragastraat te lopen dat net om de hoek van het hotel lag om aan te schuiven voor een diner in buffetvorm. De meesten gingen meer dan 1 keer voor de overheerlijke soep. Ook de andere gerechten vielen weer goed in de smaak. Omdat de avond nog niet voorbij was zochten de meesten nog een leuk plekje op voor een afzakkertje na deze lange dag.

Dag 9
Vandaag bezoeken we de Tangkuban Perahu Krater en de Rancabali theeplantage. We vertrekken om 9.00 uur bij het hotel voor een 30 km lange trip. Maar eerst even iets over de Nederlandse invloed op dit hotel gebouw. Het Grand Hotel Preanger-gebouw in Indian Empire-stijl werd in 1929 uiteindelijk gerenoveerd en opnieuw ontworpen door C.P. Wolff Schoemaker bijgestaan ​​door zijn toenmalige leerling, Ir. Soekarno (de eerste president van de Republiek Indonesië). Het gebouw in Art Deco-stijl werd later een herkenningspunt en de trots van Bandung en zijn architecturale stijl worden tot nu toe nog steeds behouden. De bus gaat dwars door Bandungs smalle en hobbelige straatjes. Voordeel hiervan is dat ons ontbij, dat zeer uitgebreid was, een beetje kan zakken. Aangekomen op de parkeerplaats bij de krater stappen we over in een klein busje dat ons vervolgens naar de volgende parkeerplek brengt richting de krater. Uitgestapt komt de zwavelteuk je tegemoet. De “rotte eieren” geur maakt soms een beetje misselijkmakend. Duidelijk te nadrukkend op een “beetje”. We vinden het pad tussen de vele verkoop kraampjes met opdringende verkopers. We zijn door onze reisleider Paul gewaarschuwd om deze verkopers volledig te negeren. Dat werkt. Het is een enorme krater waar we deels langs kunnen lopen. Nadat veel individuele en groepsfoto’s gemaakt zijn lopen we weer terug richting bus om in de richting van de theeplantages te rijden. Deze afstand is beperkt. Circa half uurtje rijden.
Bij de Rancabali theeplantage heb je een prachtig uitzicht over de velden. Onze gids vertelt dat alleen de bovenste 4 blaadjes geplukt worden. Van het bovenste blad wordt witte thee tegengemaakt. Van het 2e blad groene thee en van de onderste twee bladen, zwarte thee. De planten moeten goed bijgehouden worden door tijdig te plukken. Thee planten kunnen tot 80 jaar oud worden. Geplukte theebladen worden middels vrachtwagens aangevoerd in balen van 50 kg. Binnen in de fabriek worden deze bladeren eerst enkele dagen gedroogd, vervolgen gesneden, gezeefd en gesorteerd, gedroogd en vervolgens opgeslagen en verpakt in balen. We krijgen zwarte thee te proeven. Na afloop werd de verkoop gestart. Geen winkel hoor. Niks toeristisch.
De volgende stop krijgen we weer een uitgebreide lunch. Nadat iedereen weer goed gegeten heeft, wordt de terugweg richting hotel ingezet waar we om ca 16.30 uur arriveren. On 19.00 uur lopen we gezamenlijk naar een plaatselijke uitbater en worden we echt verrast met frietjes, ketchup en mayonaise. Een welkome afwisseling.
Na het diner splitst de groep zich. Enkele willen naar bed en anderen kiezen een afzakkertje.

Dag 10
Na wederom een heerlijk etentje op dezelfde locatie als gisteren in de beroemde Braga straat met zijn Art Deco stijl gebouwen uit de koloniale tijd reden we deze ochtend door het drukke verkeer naar de tolweg. Onderweg zagen we enorme hallen waar o.a. Textile gemaakt wordt waarom deze streek bekend staat. Ook ligt er een groot complex waar Nike schoeisel gemaakt wordt. Na verloop van tijd kregen we het platteland gevoel weer helemaal te pakken. Berg op berg af over slingerende wegen met overal stalletjes langs de weg waar van alles verkocht werd. Onze eerste stop was bij een Waring met een prachtig uitzicht over de rijstterrassen. Een van de mooiste op Java. De boeren waren volop bezig met het oogsten van de rijst wat echt een zwaar karwei is. Jongelui hebben vaak geen interesse meer in dit zware werk. Een stuk verderop stopten we bij Naga dorp; gelegen in een vallei waarvoor we 220 trappen naar beneden moesten lopen samen met een gids die ook uit dit uit 100 huizen bestaande gebied. Deze mensen willen op een traditionele manier hun leven leiden zonder stroom! S’avonds wordt met olielampen en wil men tv kijkenden is er een accu nodig! Hoe gelukkig kun je zijn met heel weinig. Ook mochten we binnen kijken in een van de huizen. Helaas moesten de 440 treden ook weer naar boven genomen worden. Omdat vandaag de langste route op het programma staan had Agung voor een heerlijk vers lunchpakket gezorgd met allerlei verse lekkernijen zoals kleefrijst, broodjes, cake en verse fruit. Voor de meesten veel te veel. Met nog een toiletstop onderweg kwamen we tegen 17.30 aan in Pangandaran aan de kust. Vanavond een keer op zijn Nederlands te eten met Super verse tomatensoep, Gehaktballetjes in tomatensalsa met pasta en Ijs na. Dit adres kent Paul al sinds de eerste keer dat hij hier kwam. Tijdens de maaltijd kwam Agung vertellen wat er op de vrije dag als facultatief gedaan kon worden. Iedereen stemde in!

Dag 11
Vandaag zijn we gaan toeren met de becak. Onderweg hebben we diverse stops. Als eerste stoppen we bij een drogerij van sardientjes. Ook het zouten en fileren van visjes kunnen we zien. Zo’n werkplek is in Nederland ondenkbaar. Vis zouten op de grond met n sigaret in de mond is voor ons bijzonder maar hier gewoon.

Vissen vangen
Het net wordt ca 1 km de zee in gebracht. Een dag later wordt vanaf de kust, met ondersteuning van mensen op ‘n vissersbootje, met man en macht (hele gezin) aan het net getrokken om de vis binnen te halen. Eenmaal binnen vindt direct de sortering plaats. De dagvoorraad zal ongetwijfeld direct verwerkt (conserveren) worden. Dat hebben we ter plekke niet gezien.

Vis conserveren
Sardientjes worden buiten massaal te drogen gelegd. Binnen zien we het zouten (pekelen) en fileren van de vis. Bij sommigen had de maag ‘t eventjes zwaar😂. Zo’n werkplek is in Nederland ondenkbaar. Vis zouten op de grond is al bijzonder laat staan werken met ‘n sigaret in de mond. Hier dus heel gewoon.

Palmsuiker maken en kokosmelk drinken
Als de bloem in de boom weggehaald wordt, ontstaan er geen kokosnoten en kan het sap afgetapt worden. Dus de keuze: of sap of noot. Door emmertjes boven in de boom onder een gemaakte kerf te hangen, wordt het zoete sap opgevangen. Dagelijks worden de emmertjes verwisseld. Het sap wordt ingekookt en wordt bijna karamel-achtig. Als laatste wordt de hete karamel in vormpjes gegoten om verder te laten afkoelen.

Door in de stam uitsparingen te kerven creëert met n ladder. Knap hoe deze mensen ongezekerd en op blote voeten naar boven gaan. Deze excursie wordt afgesloten met het drinken van het kokoswater. Op naar de volgende handenarbeid.

Tempeh
Tempeh wordt gemaakt van de sojabonen. Als ik het goed begrepen heb is het belangrijk dat deze bonen gaan gisten en dat juist deze gist de smaak brengt en dus lekker is. Wat een handigheid had deze mevrouw met het maken van kleine pakketjes. Jammer dat we het proces niet hebben kunnen zien. Dat geldt ook voor kroepoek maken.

Kroepoek maken
Als we aan komen lopen bij de fabriek ligt de kroepoek al te drogen. Een kleurrijk geheel. Deze kroepoek is van vis gemaakt. Dus geen garnalen. Jammer dat het pauze is. Het proces ligt stil. In ieder geval vindt hier de bereiding plaats, drogen, bakken, verpakken in balen (van buiten spek-vettig😆) om vervolgens met 4 brommers naar de klanten te brengen. De gids vertelde vol trots over proces en logistiek. Elders wordt de gebakken kroepoek in kleinverpakking gedaan voor de verkoop. De smaak is perfect.

Green canyon
De Green Canyon heeft zijn naam te danken aan de groene kleur/schijn omdat hier zout en zoet water bij elkaar komt. Bootjes met 6 toeristen vertrekken over de rivier met een adembenemend uitzicht richting eindbestemming alwaar liefhebbers kunnen zwemmen. Aankomend in de Canyon is het weer “schravele” om de boot uit te komen. Wij kunnen alleen overstappen en weer via ons voorganger de kade bereiken. Een kade is het niet. Je klimt op de lavarotsen met behulp van iedereen die boven staat. Het is een prachtig moment om daar te mogen staan genieten van de immense natuur. Natuurlijk veel kiekjes gemaakt. De dappere zwemmers hebben nog ‘n extra dementie aan deze tocht gegeven.

Poppen maken en poppenkast spelen
De volgende stop is bij een poppenmaker. Allemaal handwerk. Hij vertelt over de uitdrukkingen ‘boos’ en ‘lief’ wat duidelijk te zien is. Zijn vrouw maakt de kleertjes. En jawel hoor, hij geeft een prachtige voorstelling. 2 poppen met 2 handen bedienen. Met de voeten geluiden maken en dan ook nog voor 2 poppen praten. Respect.

Lunch
En dan is het ca half 4. Een verlate lunch in een plaatselijke eetgelegenheid. Restaurant durf ik het niet te noemen en uit beleefdheid geen foto’s gemaakt van de keuken. Vandaag vismenu. Garnalen, makreel, gefrituurde inktvissnippers en een voor mij ondefinieerbare vis. Sommigen hebben het over tonijn, de ander zegt vlees. Het had de structuur van vlees met graten 🤔. Gezien de bite van de gerechten was te proeven dat alles goed warm en gegaard is. Saus op de garnalen was heerlijk. Alleen natuurlijk garnalen met kop en inclusief darmpje. Mensen eten hier met de vingers. Op veel plekken kun je gelukkig wel de handen wassen.

En dan naar het hotel om even te zwemmen en douchen. En dan weer eten in het restaurant van gisteren, restaurant Relax. Braadworst met frites en een heerlijke verse fruitsalade.

Dag 12
Na een uitgebreid ontbijt aan het zwembad van het Arnawa hotel reden we naar de grens met west en midden Java die door een rivier gevormd werd. We kwamen in een uitgestrekt gebied terecht waar men volop bezig was met het planten van rijst. Hiervoor werd natuurlijk een stop gemaakt om te zien hoe hard het werken is met deze temperaturen en continue gebukt staan! Even verderop bezochten we een traditionele steenharder waar met klei van de rijstvelden bakstenen gemaakt werden. Een intensief karwei waarbij de klei eerst in een vorm gestopt werd met blote handen, gladgestreken omgekiept op een veld om te drogen. Daarna opstapelen in de vorm van muurtjes. Daarna voor de eerste keer in een open oven met het kaf van de rijst als brandstof. Daarna een tweede brandgang. En dat voor 500 Rupiah per stuk! Ofwel iets meer dan 3 cent! We vervolgden onze route en stopten voor een kopje koffie of thee heel toevallig bij een Moskee die goed bezocht werd vanwege het vrijdag gebed. De wegen op Java worden ook steeds beter dus we kwamen op een mooie tijd aan bij ons lunchadres. Hier waren ze toevallig bezig met de bouw van een nieuw kunstwerk. Een van de haasten die in de bouw had gewerkt kon het niet laten om ook even zijn kunsten te laten zien! In Wonosobo aangekomen stapten we uit bij de Alun alun ofwel het enorme dorpsplein omringd door enorme Ficusbomen waar volop (sportieve) activiteiten te zien waren. Al lopend kwamen we aan bij ons hotel voor de komende nacht dat ooit gebouwd is door een Nederlander en waar Juliana en Bernard destijds ook overnacht hebben om hetzelfde te doen als wij morgen; het bezoeken van het beroemde Dieng Plateau op zo’n 2000 meter hoogte; ook wel het Zwitserland van Indonesië genoemd. Na een warme maaltijd in het hotel zelf was de avond nog lang.

Dag 13
Vanwege de weekend drukte vertrokken we om 7.30 de bergen in richting het Dieng Plateau. Met twee speciale busjes uitgerust met sterke motoren klommen we omhoog langs dorpen en akkers waar elke beschikbare ruimte benut werd om er iets te verbouwen. Het meeste werk is niet machinaal omdat de percelen vaak maar erg klein zijn en het daarom niet mogelijk is om machines in te zetten. Evenmin zijn er toegangswegen tot de landerijen en moet alles op de rug aan en afgevoerd worden! Zo ver als het oog strekt worden er o.a. Aardappelen, Tomaten, Wortelen, uien, Kool, Paprika’s, Kruiden, Mais etc. Etc. verbouwd. Een lust voor het oog. Na een korte stop met panorama uitzicht over de omgeving en een groepsfoto met een door Agung meegebracht Reishuis.na spandoek reden we verder omhoog tot ruim boven de 2000 meter. Allereerst brachten we een bezoek aan een uitzichtpunt op het beroemde kleurenmeer. Door de mineralen die omhoog borrelen ontstaat de kleur die te zien is. Ook hier weer flink wat foto’s gemaakt vanaf diverse plekken. Daarna reden we richting de actieve Sikidang krater waar het flink borrelde. Om er te komen moet je tegenwoordig door een koopgoot met kraampjes die bijna allemaal hetzelfde verkopen. Met een masker op om minder last te hebben van de fosfor damp die vrijkomt konden we rond deze pruttelde put lopen met een vloeistof van 80 graden. Er werden zelfs eieren in gekookt door een local! Met wat moeite vanwege de drukte reden we naar het oudste en hoogst gelegen tempelcomplex van Java gebouwd in de 7e eeuw. Zo dicht mogelijk bij de hemelse vandaag op deze berg. Na de nodige uitleg reden we helaas alweer naar beneden om over te stappen in onze eigen bus. Onderweg weer een heerlijke lunch met uitzicht op een van de oge bergtoppen in de omgeving. Door een landschap met ontzettend veel tabaksplanten kwamen we in Magellan’s aan. De golfkarretjes van het 5 sterren complex werden we naar onze fraaie hotelkamers gebracht. Als extra service ontving iedereen een fruitmandje. Voor het avondeten reden we de stad uit om in een Balinees decor te genieten van wederom een heerlijke maaltijd. Enkele gasten mochten zelfs de noodles klaarmaken met behulp van het zeer vriendelijke personeel. Morgenvroeg uitslapen want we vertrekken pas om 9.00 uur richting de Borobudur.